Lustracja wzbudziła i nadal wzbudza emocje i kontrowersje, zwłaszcza w takim jej kształcie, jak to zostało zaproponowane przez Prawo i Sprawiedliwość w latach 2006-2007. Książka omawia historię lustracji w Polsce i niektórych innych państwach byłego bloku radzieckiego, ale przede wszystkim zajmuje się analizą ustawy lustracyjnej uchwalonej w 2007 r. i zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny. Autor wskazuje na liczne braki legislacyjne przepisów lustracyjnych, a nawet absurdalny charakter niektórych uregulowań. Próbuje dociec jakie były rzeczywiste motywy twórców rzeczonych aktów prawnych.

Dzisiejszy antykomunizm stał się uniwersalną ideologią środowisk prawicy i polega na mistyfikacji rzeczywistości historycznej, bo tylko rzeczywistośc zmistyfikowana poddaje się manichejskiemu podziałowi na "my" i "oni" i pozwala stygmatyzować przeciwnika.

Osią tematyczną zawartych w niniejszym tomie rozważań jest problem inteligencji (zwłaszcza polskiej), różnych teoretycznych i politycznych postaci liberalizmu oraz rosyjskiej myśli o samej Rosji w jej historycznych i współczesnych przejawach.
 Tom uzupełniają niezwykle istotne i interesujące wyznania osobiste, zapisane na „Kartach dziennika" z lat 1998-2006.