Koncepcja i fotografie: Andrzej Nowakowski

Wstęp: Michał Głowiński

Współpraca: Leszek Hońdo, Eugeniusz Duda, Anna Jodłowiec-Dziedzic

Żydowskie cmentarze potwierdzają wielowiekową obecność Żydów na polskiej ziemi. To tutaj ukształtowała się jedyna w swoim rodzaju kultura żydowska. Zachowane cmentarze są ostatnimi świadkami świata, który już nie istnieje... Na Nowym Cmentarzu przy ulicy Miodowej w Krakowie, obok starych, oryginalnych nagrobków z początku XIX wieku, na których czas zatarł już hebrajskie inskrypcje, stoi ogromna ilość nowych płyt, z napisami upamiętniającymi Żydów, którzy zginęli w latach okupacji hitlerowskiej. Na stronach albumu POWIĘKSZENIA znajdziemy ponad 100 zdjęć oraz katalog zawierający fotografie nagrobków najznamienitszych osób spoczywających na cmentarzu, ( spoczywają tam między innymi Jakub Drobner – lekarz i uczestnik powstania styczniowego, Maurycy Gottlieb – malarz, Ozjasz Thon – rabin i poseł na Sejm II Rzeczpospolitej, Józef Sare – wiceprezydent Krakowa, Jonatan Warszauer – lekarz; niezwykle cenna jest również dokumentacja przylegającego do Cmentarza jednego z pięciu zachowanych w Europie domów przedpogrzebowych żydowskich). Nad stroną naukową, opisaniem tradycji żydowskiej oraz wybraniem fragmentów tekstów literackich związanych z antropologią pochówku pracowali wybitni znawcy kultury. Publikacja ta, dopracowana zarówno pod względem naukowym, artystycznym jak i edytorskim, będzie miała za zadanie przywrócić to zapomniane i niedocenione przez wielu miejsce Krakowowi.

_______________

Żydowskie cmentarze potwierdzają wielowiekową obecność Żydów na polskiej ziemi. To tutaj ukształtowała się jedyna w swoim rodzaju kultura żydowska. II wojna światowa przyniosła zagładę 3 mln polskich Żydów i niepowetowane straty dziedzictwa kulturowego. Zachowane cmentarze są ostatnimi świadkami świata, który już nie istnieje. Przez lata była niedoceniana ich religijna i kulturowa wartość. Dzisiaj pojawiło się wiele inicjatyw zmierzających do ratowania cmentarzy. Są opisywane, inwentaryzowane, naukowo badane i fotografowane. Ukazuje się coraz więcej publikacji na ich temat. Każde przedsięwzięcie zmierzające do tego, aby żydowskie dziedzictwo zachować dla następnych pokoleń zasługuje na szczególne uznanie. Cieszę się bardzo, że mogę polecić Państwu ten album o Nowym Żydowskim Cmentarzu w Krakowie przy ulicy Miodowej. Choć ukazuje on przede wszystkim tak podkreślaną w judaizmie równość wobec śmierci i nieuchronność upływającego czasu, to odzwierciedla także życie i historię krakowskich Żydów zamkniętą w ocalałych kamieniach. Tadeusz Jakubowicz Przewodniczący Żydowskiej Gminy Wyznaniowej w Krakowie