Na przykładzie Francji i modelu mecenatu, jaki państwo sprawuje nad kulturą, mamy okazję przyjrzeć się mechanizmom, poprzez które tworzył się i jest podtrzymywany mit „państwa kulturalnego". Czym jest kultura dzisiaj, w świecie wielości mediów? Czy znajdziemy ją zamkniętą w „domach kultury", gdzie realizuje się wypracowane przez „urzędników od kultury" programy? Czy gości podczas „wydarzeń kulturalnych", obliczonych na masowego odbiorcę? Czy tez mieści się w muzeach, prześcigających się w „nowoczesnym" aranżowaniu ekspozycji arcydzieł? A może kultura to nadal skupiona lektura, samotna kontemplacja dzieł sztuki, żmudne, ale satysfakcjonujące docieranie do wspaniałych owoców, jakie kultura zgromadziła przez stulecia?

Marc Fumaroli jest historykiem, profesorem Collège de France, a od 1995 roku członkiem Akademii Francuskiej. Opublikowane w 1991 roku Państwo kulturalne. Religia współczesności pozostaje jego sztandarowym dziełem. Książka ta stanowi wnikliwą analizę kulturalnej kondycji współczesnej Francji. Praca składa się z dwóch części. Pierwsza mówi o początkach Państwa kulturalnego - o dekrecie z 3 lutego 1959 roku, mocą którego André Malraux został mianowany ministrem odpowiedzialnym za kulturę. Część druga to portret Państwa kulturalnego. Czym według badacza jest owo Państwo kulturalne? Tak Fumaroli określa współczesną Francję i wnikliwie analizuje proces, który do tego doprowadził

Marc Fumaroli

Autorka postawiła sobie za zadanie uwzględnienie w Antologii głosów samych Afrykanów, a nie jak to było do tej pory tylko Europejczyków. Jest to zadanie o tyle trudne, że to, co nazywamy sztuką afrykańską jest bardzo silnie uwikłane w sfery postrzegana świata, które Europejczycy sytuują na obrzeżach myśli estetycznej.

Proponowany zestaw tekstów dotyczy bardzo szerokiej gamy zjawisk.

Znajdujemy

w nim rozdział poświęcony sztuce słowa i tradycji ustnych przekazów, skupiający się na tekstach narracyjnych. Jest rozdział poświęcony rytualnej roli rzeźb i masek oraz ich związkom zarówno ze strefą wierzeń, jak i z symbolicznym postrzeganiem figury człowieka i jej atrybutów.

Uwzględnione są

wzajemne przenikające się sfery tańca, muzyki i śpiewu. Ważne miejsce przypada tekstom dotyczącym estetycznej percepcji ludzkiego ciała i ubioru.

Antologię zamyka rozdział poświęcony architekturze oraz zdobnictwu i estetyce przedmiotów codziennego użytku.

Książka ta, to zbiór trzech esejów najwybitniejszego historyka holenderskiego, Johana Huizingi, znanego u nas z monumentalnej monografii Jesień Średniowiecza, pracy, Homo ludens, czy biografii Erazma z Rotterdamu. W szkicach tych ukazujących się po polsku po raz pierwszy, Huizinga omawia rozmaite uwarunkowania, które w ciągu zaledwie kilkudziesięciu lat doprowadziły do tego, że na bagnach Holandii rozkwitło nagle nowe państwo - potężne imperium handlowe i powstał nowy naród - Holendrzy, twórcy jednego z najciekawszych i najbardziej oryginalnych modeli kultury w siedemnastowiecznej Europie.

Dzieło jednego z najbystrzejszych i niezależnych intelektualistów, Opowieść o dwóch utopiach Paula Bergmana, opowiada w "przejrzysty, często zabawny sposób" (Washington Post) cztery epizody z politycznej historii generacji: światowy radykalizm studentów roku 1968 i lat następnych, narodziny wyzwolenia gejów i współczesnej świadomości politycznej, antykomunistyczną historię pokolenia 1968 w bloku wschodnim, idee i samokrytycyzm myślicieli w Ameryce i Francji, którzy żyli w czasach tamtych wydarzeń i debatowali nad ich znaczeniem.

Paul Bergman pisze o polityce i literaturze dla The New Yorker, The New Republic, Dissent oraz innych.

Jest redaktorem Debating P.C. oraz Blacks and Jews.

Jest to książka o pragnieniu empatii obecnym we współczesnej literaturze, książka o prozie, która problematyzuje doświadczenie empatii, odsłaniając zjawisko zarówno podmiotowej autokonstrukcji i autonarracji, jak też konstruowania „innego" i opowieści o „innym"; prozie, która ujawnia wyobcowanie i nieuchronne zapośredniczenia (wizerunki, przedmioty, teksty, filtry kulturowe, w tym także stereotyp) w relacjach międzyludzkich.

Jest to zarazem książka o karierze kategorii empatii w dzisiejszej refleksji humanistycznej, o przemianach w jej zakresie znaczeniowym, o roli podłoża antropologiczno-kulturowego, etycznego i wreszcie estetycznego. Ważne dopełnienie stanowi tu prezentacja roli tej kategorii we współczesnej kulturowej teorii literatury, a także analiza miejsc wspólnych między dyskursem literaturoznawczym a literaturą.

Najważniejsza jest jednak sama proza, rozpościerająca się między biegunem empatii postulowanej, traktowanej jako powinność literatury, a biegunem współodczucia nieosiągalnego, acz upragnionego; stwarzająca szansę odsłonięcia tego, co dyskursywnie niewysławialne za pomocą swojej, a więc literackiej materii. Literatura okazuje się zatem swoistym laboratorium empatii, empatia natomiast staje się kategorią, która - czego dowodzi książka - funkcjonuje zarówno w antropologii literatury, jak i w antropologii literackiej.

Paryż należy niewątpliwie do najpiękniejszych miast świata. Dumni są ze swojej stolicy Francuzi, podążają od wieków do niego cudzoziemcy. Doczekał się wspaniałej legendy jako miasto artystów i poetów, nadsekwańskich bukinistów i  włóczących się po ulicach clochardów, jako miasto pełne  skarbów sztuki, Notre Dame i Louvre'u, Montmartre i Montparnasse... Autor niniejszej książki miał szczęście mieszkać w tym mieście przez cztery lata. Pracował w latach 1984-1988 w Institut National des Langues et Civilisations Orientales jako lektor i wykładowca języka oraz literatury polskiej. Skorzystał z nadarzającej się okazji, aby przygotować w oparciu o materiały znajdujące się w tamtejszych bogatych archiwach i bibliotekach prace, które zebrał w niniejszym tomie. Oprócz „Dziennika paryskiego", znajdzie Czytelnik w tej książce szereg studiów o życiu polskiej kolonii w Paryżu na przełomie XIX-XX w., ale także o dziejach Biblioteki Polskiej w Paryżu, o paryskiej  przygodzie „Halki" Moniuszki czy o kłopotach paryskich Tadeusza Boya Żeleńskiego. Książka jest drugim - po „Mojej Portugalii" -  ogniwem przygotowanego przez Autora  „tryptyku europejskiego". Część trzecia pt. „Moja Prowansja" ukaże się niebawem.